Tiếng Phần – Dễ hay khó?

Sau khi quyết định sang Phần Lan du học, chắc hẳn các bạn sinh viên đều hồi hộp chờ đón những điều mới mẻ đang đợi mình phía trước. Trong đó, Tiếng Phần Lan có lẽ là một trong những thử thách đáng chờ mong nhất. Tiếng Phần là một môn học bắt buộc trong các chương trình giảng dạy dành cho sinh viên quốc tế nên cho dù muốn hay không thì bạn vẫn cứ phải “nhào vô” thôi. Câu hỏi đặt ra đối với các tân sinh viên là: Tiếng Phần dễ hay khó? Không nói được Tiếng Phần thì tôi có sống được ở Phần Lan hay không?

Related image

Tiếng Phần rất khó!

Có thể bạn đã từng đã đọc những bài báo về những thứ tiếng khó học nhất trên thế giới và Tiếng Phần luôn “hãnh diện” chiếm một vị trí không suy suyển trong top 10. Có thể bạn đã nghe từ bạn bè, đồng nghiệp – những người từng đi Phần Lan hoặc có cơ hội được tiếp xúc với Tiếng Phần kể lại cho bạn những trải nghiệm “không mấy hay ho.” Bản thân người viết bài đã đã từng học Tiếng Phần, đã từng trải đủ các cung bậc cảm xúc đối với thứ ngôn ngữ đặc biệt này, cũng đã không ít lần từng thốt lên “Thật cmn nó muốn đánh đố người ta sao!@##$$%“.  Vậy Tiếng Phần thật sự khó đến mức không thể nào học được sao?

Related imagePhong ba bão táp không bằng ngữ pháp … Phần Lan?

Câu trả lời rất đơn giản: Khó thật. Nhưng nếu học đúng cách thì cũng bình thường thôi. ╮(︶▽︶)╭

Nếu dùng cách suy nghĩ đó thì không phải học thứ tiếng nào cũng thế hay sao, bạn tự hỏi?

Thật ra, ngữ pháp tiếng Phần, nếu so với các ngôn ngữ khác, thì thực ra cũng không phức tạp hơn bao nhiêu. Chẳng đâu xa, chỉ cần so với tiếng Việt của chúng ta, các cụ thường nói “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam“, thì tiếng Phần cũng chỉ đạt đến level đó là cùng.

Cái khó của tiếng Phần đôi khi không nằm ở chính bản thân nó, mà nằm ở tư duy của người học. Bộ não con người khi tiếp xúc với những cái mới thường có thói quen đi tìm một kiểu mẫu quen thuộc mà mình đã biết trước đó để liên hệ với thứ mới học, làm cho quá trình học thứ mới nhanh hơn, dễ dàng hơn, nhưng ngược lại tạo tư duy lối mòn và bị đóng khung. Tiếng Phần thuộc nhóm ngôn ngữ Finnic, một nhóm ngôn ngữ khá nhỏ ở vùng biển Baltic. Người hàng xóm gần nhất của Tiếng Phần là Tiếng Estonia, ngoài ra rất khó để tìm sự tương đồng của Tiếng Phần với những ngôn ngữ quen thuộc khác thuộc nhóm Germanic, Latin như Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha,…

Related image

Chính vì “một mình một bầu trời riêng” như vậy mà Tiếng Phần rất khó tiếp thu bởi người nói Tiếng Anh, bởi từ vựng, cấu trúc ngữ pháp và logic của nó quá khác biệt để người học có thể rút ra những điểm tương đồng, những “lối tắt” có thể liên hệ với Tiếng Anh hoặc những ngôn ngữ Latin khác.

Vì vậy, để học Tiếng Phần một cách hiệu quả thì trước hết không nên để bản thân bị bó hẹp trong một phạm vi mà bạn tự định trước đó mà phải chủ động đón nhận những logic riêng (hoặc phi logic) của thứ tiếng này bằng một tư duy hoàn toàn mở và sáng tạo.

Image result for thinking out of the box
Cách đối phó với “bão táp” ngữ pháp Phần Lan

Nói một cách ngắn gọn, Tiếng Phần không khó, nhưng nó rất khác biệt.

Những đặc điểm “khó chơi” nhất của Tiếng Phần là gì?

  • Như đã đề cập ở trên, Tiếng Phần không nằm trong gia đình ngôn ngữ Indo-European như phần lớn các ngôn ngữ được sử dụng ở Châu Âu, nó có một hệ thống cấu trúc ngữ pháp, từ vựng, cách phát âm, cách biểu đạt ý nghĩa khá riêng biệt. Vì thế, biết trước Tiếng Anh, Tiếng Đức,… cũng không cho bạn nhiều lợi thế, thậm chí còn là rào cản trong tư duy.
  • Ngữ pháp Tiếng Phần có tổng cộng 15 cách (cases). Bạn đã từng vật lộn với 4 cách của Tiếng Đức chưa? So với 15 cách của Tiếng Phần thì các cách của Tiếng Đức chỉ là trò trẻ con.

┐( ̄ヘ ̄)┌

Image result for finnish cases

  • Ngôn ngữ nói trong đời sống hằng ngày và ngôn ngữ viết có thể rất khác biệt.
  • Xét về từ vựng, số lượng từ nguyên thể trong Tiếng Phần khá ít so với những thứ tiếng khác, nhưng bù lại từ 1 từ nguyên thể, người Phần có thể tạo ra hàng trăm các từ khác nhau.
  • Thay vì ghép thành các từ ngắn riêng biệt thành câu như Tiếng Việt hay Tiếng Anh, Tiếng Phần là loại ngôn ngữ kết dính (agglutinative language), tức là bạn có thể thêm thắt đủ các loại tiền tố hậu tố thành một từ ghép rất dài hoặc một câu có ý nghĩa hoàn chỉnh.

    Juoksentelisinkohan? – Tôi phân vân tôi có nên chạy vòng quanh một cách vô định không?

    Nghe thì có vẻ tiện lợi thật phải không? Nhưng chính vì cấu trúc từ vựng thú vị này mà bạn sẽ gặp phải những từ rất dài, khó nhớ và trúc trắc khi phát âm.

  • Âm dài, âm ngắn sẽ khiến bạn gặp ác mộng.Image result for this is a possible finnish conversation kokko

Tiếng Phần cũng thật dễ!

Nếu bạn vẫn còn đang bị Tiếng Phần “dọa sợ” thì hãy bình tĩnh, đừng quá lo lắng. Sau khi đã xác định được những trở ngại khó khăn nhất của Tiếng Phần, bạn sẽ thấy Tiếng Phần thực ra cũng rất “dễ tính” với người học:

  • Phát âm dễ và rất logic, viết như thế nào thì phát âm như vậy. Những ai lo lắng về kiểu phát âm “trái gió trở trời”, cùng một chữ nhưng lại có những cách phát âm khác nhau như trong Tiếng Anh thì có thể thư giãn được rồi.
  • Không có quy tắc nhấn trọng âm.
  • Cấu trúc câu: vị trí các yếu tố trong câu có thể sắp xếp khá linh hoạt.
  • Không có gender (giống) như Tiếng Đức, Tiếng Pháp! Không có mạo từ tương đương “a, an, the”. Đại từ anh ấy/cô ấy cũng chỉ dùng một từ duy nhất: hän
  • Tuy có 15 cách nhưng thực tế chỉ có 6 cách được dùng thông dụng nhất, các cách còn lại chỉ dùng trong những cấu trúc và trường hợp đặc biệt.
  • Vì cùng là ngôn ngữ kết dính (agglutinative language) nên những người đã học và biết Tiếng Nhật sẽ thấy học Tiếng Phần dễ hơn một chút vì cách phát âm và logic trong cấu trúc ngữ pháp của 2 thứ tiếng này có khá nhiều điểm tương đồng.

Kết luận

Tiếng Phần là một ngôn ngữ khó nhưng cũng không hẳn là khó nếu bạn sử dụng một tư duy cởi mở để tiếp cận nó. Các trường đại học Phần Lan đều mở rất nhiều khóa học Tiếng Phần cho sinh viên quốc tế, trình độ từ thấp đến cao. Ngoài ra bạn có thể đăng ký thêm các khóa học bên ngoài của các trường dạy tiếng với giá cả rất thấp hoặc tham gia những nhóm luyện nói Tiếng Phần miễn phí do chính người bản địa hướng dẫn được tổ chức ở một số thư viện thành phố. Hiện nay trên thế giới có khoảng hơn 5.5 triệu người nói Tiếng Phần và con số này ngày càng tăng lên với số lượng dân nhập cư đổ về Phần Lan ngày càng đông. Nếu muốn định cư và làm việc lâu dài ở đất nước giàu có, văn minh và có chế độ an sinh xã hội tốt nhất nhì thế giới thì Tiếng Phần chỉ là một trở ngại khá nhỏ nhoi mà thôi. Let’s learn Finnish!

Are you SURE you want to learn Finnish? Why would you want to learn Finnish?? Even Finns aren't sure

The Tree Academy

Advertisements